Bonjour VietNam
Sáng tác: Marc Lavoine - Trình bầy: Quỳnh Anh





Racontes moi ce nom étrange et difficile à prononcer
Que je porte depuis que je suis née.
Racontes moi le vieil empire et le trait de mes yeux bridés,
Qui disent mieux que moi ce que tu n’oses dire.
Je ne sais de toi que des images de la guerre,
Un film de Coppola, [et] des hélicoptères en colère ...

Un jour, j’irai là bas, un jour dire bonjour à ton âme.
Un jour, j’irai là bas [pour] te dire bonjour, Vietnam.

Racontes moi ma couleur, mes cheveux et mes petits pieds,
Qui me portent depuis que je suis née.
Racontes moi ta maison, ta rue, racontes moi cet inconnu,
Les marchés flottants et les sampans de bois.
Je ne connais de mon pays que des photos de la guerre,
Un film de Coppola, [et] des hélicoptères en colère ...

Un jour, j’irai là bas, un jour dire bonjour à mon âme.
Un jour, j’firai là bas [pour] te dire bonjour, Vietnam.

Les temples et les Boudhas de pierre pour mes pères,
Les femmes courbées dans les rizières pour mes mères,
Dans la prière, dans la lumière, revoir mes frères,
Toucher mon âme, mes racines, ma terre...

Un jour, j’irai là bas, un jour dire bonjour à mon âme.
Un jour, j’irai là bas [pour] te dire bonjour, Vietnam (2 fois).

(Lời dịch Việt của D.H.)
Mến chào Việt-Nam

Hãy kể tôi nghe về cái tên xa lạ và khó gọi mà tôi đã đeo mang tự thuở chào đời
Hãy kể tôi nghe về vương triều cũ và đôi mắt xếch của tôi
Ai nói rõ hơn tôi về những gì người không dám nói
Tôi chỉ biết về người qua những hình ảnh của chiến tranh,
Một cuốn phim của Coppola, [và] những chiếc trực thăng trong cơn thịnh nộ...

Một ngày kia, tôi sẽ đến nơi ấy để chào hỏi hồn người
Một ngày kia, tôi sẽ đến nơi ấy để cất tiếng chào Việt-Nam

Hãy kể tôi nghe về màu da, mái tóc và đôi bàn chân nhỏ bémà tôi đã mang lấy tự thuở nằm nôi.
Hãy kể tôi nghe về căn nhà, con đường, hãy kể tôi nghe về vùng đất lạ
Về những phiên chợ nổi trên sông và những con thuyền tam bản bằng gỗ.
Tôi chỉ biết quê hương qua những hình ảnh của chiến tranh,
Một cuốn phim của Coppola, [và] những chiếc trực thăng trong cơn thịnh nộ...

Một ngày kia, tôi sẽ đến nơi ấy để chào hỏi hồn tôi
Một ngày kia, tôi sẽ đến nơi ấy để cất tiếng chào Việt-Nam

Chào hỏi dùm những người cha của tôi, những ngôi chùa và những thạch tượng Phật,
Chào hỏi dùm những bà mẹ của tôi, những phụ nữ đang còng lưng trên ruộng lúa,
Trong lời nguyện cầu, trong ánh sáng, tôi thấy lại những người anh,
tôi về với tiếng lòng, với cội nguồn, với đất mẹ quê cha...

Một ngày kia, tôi sẽ đến nơi ấy để chào hỏi hồn tôi
Một ngày kia, tôi sẽ đến nơi ấy để cất tiếng chào Việt-Nam (2 lần)


  Giọng hát cô cao vút, trầm lắng vào những đoạn thở than, nhắn gửi. Nhất là điệp khúc:
Un jour, j'irai là-bas, un jour dire bonjour à ton âme. Un jour, j'irai là-bas [pour] te dire bonjour, Vietnam… nghe thật buồn. Về chỉ để chào mảnh đất thân yêu, nơi mà cha mẹ cô đã gạt nước mắt ra đi. Cô chỉ nghe nói đến mảnh đất buồn thảm này qua sách báo, qua phim ảnh mà chưa hề một lần đặt chân đến. Ôi! Bản nhạc diễn tả nỗi khắc khoải của lớp trẻ muốn tìm về cội nguồn, để thấy lại màu da, để ngửi được mùi của đất, của núi rừng và biển mặn và từ đó hiểu được nỗi cơ cực của cha ông đã từng giữ nước bằng máu và mồ hôi.

Tôi thương nhất hai chữ Việt nam cô buông nhẹ ở cuối bài hát nghe bùi ngùi làm sao! Lòng tôi chùng xuống. Nhắm mắt lại tôi thấy cả một dĩ vãng, mảnh đất nơi tôi sinh ra và lớn khôn. Ôi! Biết bao kỷ niệm vui buồn mà đến tận bây giờ vẫn còn in đậm nét trong tâm trí. Căn nhà thuở tôi còn nhỏ, vào những ngày lụt lội không thể đến trường, tha hồ đùa giỡn với mực nước ngập đến ngang đầu gối. Những lần chơi rượt bắt với chúng bạn, ném vụ, đánh khăng… Giã từ những trò chơi trẻ con, tôi lớn lên và bắt đầu ươm mơ cùng với đèn sách. Những đêm chong đèn học thi đến mệt nhoài, buổi sớm mai thức dậy uể oải người nhưng vẫn cắm đầu vào chồng sách miệt mài. Tôi trở thành người lớn sau vài ba năm ở đại học và thoáng một ngày cuối tháng Tư nắng gắt, tôi không còn thấy tôi nữa. Tôi sống chìm giữa đau thương chung của dân Việt, băn khoăn không biết phải làm gì có ích cho đất nước, cho gia đình. Rồi cuối cùng tôi đành phải bỏ mảnh đất đó để ra đi tìm tự do như bao nhiêu người khác…

Hai tiếng Việt nam ở cuối câu hát phả nhẹ vào lòng tôi hương thơm ngày cũ. Tôi không có dịp quay trở lại quá khứ, chỉ trong những đêm trằn trọc giấc ngủ trễ, hoặc những dịp tình cờ nghe đâu đó một bản nhạc nhắc nhở một kỷ niệm nằm chôn dấu sâu trong tâm tư. Những lúc đó, tôi âm thầm sống lại với dĩ vãng. Tôi cảm nhận được quá khứ qua hai nốt nhạc ở cuối câu của Marc Lavoine, người nhạc sĩ. Mà không riêng gì hai nốt nhạc của chữ Việt nam mà mỗi cuối câu Marc Lavoine đều điểm thật nhẹ rất thần tình, có khi cùng một nốt (la guerre, petit pieds, inconnu, ma terre…), có khi khác nốt (bridés, colère, mes mères…) nhưng đều để lại một cái gì thật nhẹ, thật lưu luyến, vấn vương.

Tôi không hiểu nhiều về âm nhạc, nhưng với một bản nhạc đầy ý nghĩa như thế được diễn tả qua giọng hát trong veo của một cô gái Việt đã làm tôi thổn thức. Nỗi thao thức của lớp trẻ hôm nay muốn tìm về cội nguồn cũng là niềm thao thức của tôi sau bao nhiêu năm rời bỏ mảnh đất thân yêu.

Gia đình tôi thuộc loại đông con, gồm tất cả 11 người con. Sống đủ, không thiếu một đứa. Đôi ngả cách trở vì tôi còn 4 đứa em ở lại mảnh đất khốn khổ đó. Chỉ vì chúng nó là con gái, lập gia đình sớm nên không thể đi theo diện bảo lãnh được. Ngày tôi ra đi, con bé thứ 9 trong gia đình chỉ mới hơn mười tuổi. Giờ đây, nó đã gần bốn mươi. Con bé là đứa em gái đẹp nhất trong nhà (theo nhận xét của riêng tôi), giờ đây nhìn hình chỉ còn thoảng một vài nét thanh tú, tất cả đã hao mòn theo tháng năm.

Anh em gần 30 năm không gặp lại nhau. Ba mươi năm thì lâu lắm. Cứ nghĩ mà xem, ba mươi mùa Xuân, gần mười một nghìn ngày, hơn một thế hệ, và nhất là ba mươi cái Tết. Nếu cứ sống được trọn 70 thì ba mươi năm đã gần nửa đời người. Tôi cứ nghĩ đến con số 30 mà lòng buồn rười rượi. Hơn chục năm trước, mỗi dịp Tết tôi đều gọi phôn nói chuyện với chúng. Độ mấy năm nay, chúng nó lại gọi phôn cho tôi (tiền bên này gửi về mới đủ sức gọi điện thoại). Lần nào chúng cũng nhắc tôi phải về thăm lại Việt  Nam một chuyến. Thăm Việt nam nhưng thật ra để chúng gặp mặt tôi, thằng anh cả trong gia đình. Một đứa em tôi hỏi không lẽ anh em không bao giờ gặp mặt nữa hay sao? Thú thật, tôi nhớ chúng nó lắm chứ, nhất là con bé thứ chín, bây giờ đã hai mặt con, vẫn lam lũ, vẫn khó nhọc với mảnh vườn khô héo, vẫn đổ mồ hôi lo lắng cho chồng con. Đôi lúc tôi chỉ muốn quay về ngay để gặp lại những đứa em vì hoàn cảnh phải ở lại để chật vật với cuộc sống, cam khổ với cuộc đời qua hai bữa cơm trong ngày. Thế mà đến nay, năm Bính Tuất, sau bao nhiêu lần quyết định, tôi vẫn chưa hề quay lại để cất tiếng chào Việt nam như lời hát của cô bé, để gặp những đứa em gái chưa hề thấy mùa Xuân từ thuở mới lớn, những nét thanh tú đã phai mòn theo năm tháng và khuôn mặt bây giờ hằn sâu những nếp nhăn là chứng tích của vất vả, của trầm luân, và khó nhọc.  Nếu không khó nhọc thì không thể kiếm đủ hai bữa ăn cho gia đình, mấy đứa em tôi nói thế. Đời sống lại khó khăn hơn vì vật giá leo thang, vì người nhiều việc ít, vì chi phí việc học cho con ngày càng tăng. Chỉ xin Chúa hàng ngày dùng đủ là đã thấy lộc Trời. Nghĩa là kiếm cho con cái đủ hai bữa ăn thì đã cảm tạ ơn Ngài rồi.  Đôi lúc tôi lẩn thẩn nghĩ con người sinh ra chỉ mong kiếm đủ hai bữa cơm cho gia đình thôi sao? Còn gì khác hơn nữa chứ! Sống thế thì chẳng khác gì con thú trong rừng, ăn no rồi nằm ngủ, thức dậy khi đói và lại đi kiếm mồi, ăn no  lại nằm ngủ… Tôi không dám nghĩ mấy đứa em tôi có giấc ngủ ngon vì phải nằm suy tính cho ngày mai trong suốt đêm thâu. Suy nghĩ cho cùng thì mấy con thú này so ra vẫn sung sướng hơn mấy đứa em tôi nhiều, vì chúng chẳng phải lo nghĩ. Cứ thức dậy là đã có đàn nai quanh quẩn, tự làm mồi cho cái dạ dày thèm thịt tươi. Chẳng bù với những con em tôi, chẳng bù với gần 80 triệu dân ở cái đất khốn khổ (vì đói rách), khô cằn (vì tài nguyên bị bóc sạch), và khốc liệt (vì kiếm ăn tranh sống) đang sống lất lây.  Có lẽ vì thế mà tôi không muốn về. Chẳng thà để tiền mua vé máy bay cho cả gia đình tôi về thăm quê hương mà giúp gia đình chúng nó vẫn hơn. Đồng tiền này giúp mấy đứa cháu tôi có thêm chút chất béo trong hai bữa cơm, chúng có cơ hội học lên cao hơn, cha mẹ chúng chắc chắn sẽ vui khi thấy con cái ăn đủ no, học giỏi. Và tôi cũng vui lây.  Mãi đến hôm nay, khi nghe giọng hát của cô bé  muốn tìm về cội nguồn, lòng tôi lại thao thức muốn trở về một chuyến để thăm lại mấy đứa em tôi, để nhìn lại những khuôn mặt vốn già hơn số tuổi đời chồng chất những thương đau. Trong cái không khí linh thiêng của Đất Trời chuẩn bị đón Xuân, tôi muốn ôm những đứa cháu vào lòng hơn bao giờ, tôi muốn chạm tay vào những giọt nước mắt chảy dài trên đôi má rám nắng của những đứa em tôi khi trùng phùng hội ngộ hơn lúc nào hết, tôi muốn ôm cả hồn thiêng sông núi Việt nam để giữ mãi trong lòng… muôn thuở.  Cám ơn cháu Phạm Quỳnh Anh đã cho tôi những giây phút tuyệt vời của dòng nhạc, của giọng hát, chuyên chở một trời Việt nam đến cho mọi người, trong đó có tôi.

Sơn Nghị